Η ρύθμιση οφειλών ενός ιδιώτη δεν είναι μια τυπική αίτηση για περισσότερες δόσεις. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί σωστή νομική και οικονομική στρατηγική, ιδίως όταν συνυπάρχουν στεγαστικά ή καταναλωτικά δάνεια, οφειλές προς ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ, απαιτήσεις από servicers, εγγυητές, κατασχέσεις ή επικείμενος πλειστηριασμός.
Το κρίσιμο δεν είναι απλώς να επιτευχθεί μια χαμηλότερη μηνιαία δόση. Το πραγματικό ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί μια λύση βιώσιμη σε βάθος χρόνου, που να λαμβάνει υπόψη το συνολικό χρέος, την περιουσία, το εισόδημα, τις οικογενειακές υποχρεώσεις και τη θέση των πιστωτών.
Πότε μια ρύθμιση είναι πραγματικά βιώσιμη
Μια χαμηλή δόση για ένα ή δύο χρόνια μπορεί να φαίνεται ελκυστική, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το πρόβλημα έχει λυθεί. Υπάρχουν προσωρινές ρυθμίσεις στις οποίες το χρέος μειώνεται ελάχιστα ή παραμένει σχεδόν αμετάβλητο, με αποτέλεσμα ο οφειλέτης να βρίσκεται ξανά σε αδιέξοδο μετά τη λήξη της αρχικής περιόδου.
Γι’ αυτό, πριν από την αποδοχή οποιασδήποτε πρότασης, πρέπει να εξετάζονται όχι μόνο η μηνιαία δόση αλλά και η συνολική διάρκεια, το επιτόκιο, το τελικό ποσό αποπληρωμής, τυχόν μεγάλη τελική καταβολή και οι συνέπειες μιας μελλοντικής καθυστέρησης.
Διαπραγμάτευση με τράπεζα ή servicer
Η ουσιαστική διαπραγμάτευση ξεκινά με πλήρη αποτύπωση της υπόθεσης. Πρέπει να καταγραφούν ο κύριος οφειλέτης, οι συνοφειλέτες και οι εγγυητές, το σύνολο των υποχρεώσεων, η εμπορική αξία της περιουσίας και το ποσό που θα μπορούσε να ανακτήσει ο πιστωτής σε περίπτωση ρευστοποίησης. Στη συνέχεια υπολογίζεται η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής και η ελάχιστη βιώσιμη δόση.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν υπάρχει ακίνητο με υποθήκη ή προσημείωση. Η αξία του ακινήτου, η σειρά των εξασφαλίσεων και το πιθανό αποτέλεσμα μιας αναγκαστικής εκτέλεσης επηρεάζουν άμεσα τα περιθώρια διαπραγμάτευσης.
Μια σοβαρή πρόταση προς servicer δεν βασίζεται σε ένα γενικό αίτημα «κουρέματος», αλλά σε τεκμηριωμένη ανάλυση του τι μπορεί να πληρώσει ο οφειλέτης και του τι μπορεί ρεαλιστικά να ανακτήσει ο πιστωτής.
Τι μπορεί να περιλαμβάνει μια συμφωνία
Μια ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει προκαταβολή, μηνιαίες καταβολές σε βραχυπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο ορίζοντα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τελική καταβολή σημαντικού ποσού, το λεγόμενο balloon payment.
Η ύπαρξη balloon payment χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί μια χαμηλή δόση σήμερα μπορεί να συνοδεύεται από σημαντική υποχρέωση στο τέλος της ρύθμισης.
Εγγυητές και συνοφειλέτες
Σε πολλά δάνεια ευθύνονται περισσότερα από ένα πρόσωπα. Μπορεί να υπάρχουν σύζυγοι, γονείς ή άλλα συγγενικά πρόσωπα ως συνοφειλέτες ή εγγυητές.
Η οφειλή δεν επιμερίζεται αυτομάτως μεταξύ τους. Είναι δυνατόν να επιχειρηθεί ρύθμιση μόνο από τον κύριο οφειλέτη, αλλά αυτό μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τη δυνατότητα διαγραφής και να οδηγήσει σε έλεγχο της περιουσιακής κατάστασης των λοιπών εμπλεκομένων.
Γι’ αυτό κάθε πρόταση ρύθμισης πρέπει να εξετάζεται και ως προς τις συνέπειες που έχει για τον εγγυητή ή τον συνοφειλέτη.
Εξωδικαστικός Μηχανισμός και δυνατότητες ρύθμισης
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός είναι ένα από τα βασικά εργαλεία για τη συνολική ρύθμιση οφειλών όταν υπάρχουν χρέη προς περισσότερους πιστωτές.
Η πρόταση ρύθμισης λαμβάνει υπόψη εισόδημα, περιουσία, σύνθεση νοικοκυριού και εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να περιλαμβάνει όχι μόνο μακροχρόνια αποπληρωμή αλλά και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής, των τόκων, των προστίμων ή των προσαυξήσεων.
Για οφειλές προς Δημόσιο και ασφαλιστικούς φορείς μπορεί να προβλέπονται έως 240 δόσεις, ενώ για ορισμένα δάνεια φυσικών προσώπων με εμπράγματη ασφάλεια, όπως στεγαστικά, η αποπληρωμή μπορεί να φτάσει έως 420 δόσεις. Για μη εξασφαλισμένες οφειλές φυσικών προσώπων προβλέπονται έως 240 δόσεις.
Μπορεί να υπάρξει κούρεμα
Ναι, υπό προϋποθέσεις.
Το πλαίσιο προβλέπει δυνατότητα διαγραφής έως 75% της βασικής οφειλής προς το Δημόσιο, έως 85% των προσαυξήσεων προς ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ, έως 95% των προστίμων της ΑΑΔΕ και έως 80% της βασικής οφειλής και 100% των τόκων προς τράπεζες και servicers.
Τα ποσοστά αυτά είναι ανώτατα όρια και δεν εφαρμόζονται αυτομάτως σε κάθε περίπτωση. Η τελική διαγραφή εξαρτάται από τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα του συγκεκριμένου οφειλέτη.
Τι γίνεται αν έχει ήδη οριστεί πλειστηριασμός
Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται άμεση νομική αξιολόγηση.
Η υποβολή αίτησης στον Εξωδικαστικό δεν σημαίνει ότι αναστέλλεται αυτομάτως κάθε πλειστηριασμός. Ειδικά όταν ο πλειστηριασμός έχει προγραμματιστεί εντός τριών μηνών από την υποβολή της αίτησης, η διαδικασία μπορεί να συνεχιστεί.
Γι’ αυτό, όταν υπάρχει ήδη ημερομηνία πλειστηριασμού, πρέπει να εξετάζονται ταυτόχρονα η δυνατότητα ρύθμισης, οι πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης που έχουν προηγηθεί και τα ένδικα μέσα που ενδεχομένως είναι ακόμη διαθέσιμα.
Για μη ευάλωτους οφειλέτες με ήδη προγραμματισμένο πλειστηριασμό, μπορεί να τεθεί όριο έως 10% της οφειλής στην προκαταβολή που απαιτείται για να συναινέσει ο πιστωτής σε ρύθμιση και αναστολή του πλειστηριασμού.
Ένταξη οφειλέτη που ακόμη εξυπηρετεί τις οφειλές του
Υπό προϋποθέσεις, μπορεί να ενταχθεί και οφειλέτης του οποίου οι οφειλές είναι ακόμη ενήμερες. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να αποδεικνύεται επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης κατά τουλάχιστον 20%.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους αντιλαμβάνονται έγκαιρα ότι η σημερινή οικονομική τους κατάσταση δεν θα τους επιτρέψει να συνεχίσουν να εξυπηρετούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
Πρώτη κατοικία και προστασία περιουσίας
Όταν υπάρχει κύρια κατοικία, η υπόθεση πρέπει να εξετάζεται συνολικά και όχι με γενικές διαβεβαιώσεις.
Σημασία έχουν η εμπορική αξία του ακινήτου, το υπόλοιπο της οφειλής, οι υποθήκες ή προσημειώσεις, οι λοιποί πιστωτές και το ποσό που θα μπορούσε να ανακτηθεί μέσω πλειστηριασμού.
Η σωστή στρατηγική πρέπει να συνδέει τη διαπραγμάτευση με την προστασία από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Δεν έχει πρακτικό νόημα να εξετάζεται μια πολυετής ρύθμιση χωρίς να έχει προηγουμένως ελεγχθεί αν υπάρχει κατάσχεση, διαταγή πληρωμής ή επικείμενος πλειστηριασμός.
Πότε εξετάζεται η πτώχευση και η δεύτερη ευκαιρία
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου καμία ρύθμιση δεν είναι πραγματικά βιώσιμη.
Όταν ο οφειλέτης βρίσκεται σε γενική και μόνιμη αδυναμία να εκπληρώνει τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του, μπορεί να τίθεται ζήτημα παύσης πληρωμών και να απαιτείται εξέταση της πτωχευτικής διαδικασίας.
Η πτώχευση δεν αφορά μόνο εμπόρους ή επιχειρηματίες. Πτωχευτική ικανότητα έχουν και φυσικά πρόσωπα, όπως μισθωτοί, άνεργοι και ελεύθεροι επαγγελματίες.
Για φυσικά πρόσωπα προβλέπεται, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, πλήρης απαλλαγή από τα πτωχευτικά χρέη μετά την πάροδο 36 μηνών από την κήρυξη της πτώχευσης ή την αντίστοιχη καταχώριση. Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να προβλέπεται απαλλαγή μετά την πάροδο ενός έτους, εφόσον πληρούνται οι ειδικότερες προϋποθέσεις.
Η απαλλαγή, όμως, δεν καλύπτει κάθε είδους οφειλή. Υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως οφειλές διατροφής και ορισμένες απαιτήσεις που συνδέονται με δόλο ή συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα.
Πώς επιλέγεται η κατάλληλη λύση
Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους.
Πριν επιλεγεί ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός, μια διμερής ρύθμιση ή η πτωχευτική διαδικασία, πρέπει να εξεταστούν συνολικά:
- το ύψος και το είδος των οφειλών
- η αξία της ακίνητης περιουσίας
- το διαθέσιμο εισόδημα
- οι εγγυητές και οι συνοφειλέτες
- οι εμπράγματες εξασφαλίσεις
- οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί
- η πραγματική δυνατότητα μακροχρόνιας αποπληρωμής
Η σωστή σειρά είναι να αναλυθεί πρώτα η υπόθεση και στη συνέχεια να επιλεγεί το κατάλληλο εργαλείο.
Νομική υποστήριξη για ρύθμιση οφειλών
Η έγκαιρη νομική παρέμβαση μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά, ιδίως όταν έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης.
Το γραφείο μας αναλαμβάνει την πλήρη αξιολόγηση οφειλών ιδιωτών, τη διαπραγμάτευση με τράπεζες και servicers, την εξέταση δυνατότητας υπαγωγής στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, καθώς και τη νομική αντιμετώπιση κατασχέσεων και πλειστηριασμών.
Στόχος δεν είναι απλώς μια προσωρινή μείωση της δόσης, αλλά μια λύση που να ανταποκρίνεται στα πραγματικά οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα του οφειλέτη και να μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.
