Οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) αποτελούν έναν από τους βασικότερους πυλώνες του εργατικού δικαίο. Ρυθμίζουν κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τους όρους εργασίας, την αμοιβή, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις εργαζομένων και εργοδοτών. Η κατανόηση του νομικού πλαισίου που τις διέπει είναι απαραίτητη τόσο για επιχειρήσεις όσο και για εργαζόμενους, προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή και νόμιμη λειτουργία της εργασιακής σχέσης
Οι όροι και η διαδικασία σύναψης Σ.Σ.Ε. διέπονται από τον Ν.1876/1990, όπως έχει τροποποιηθεί με τους Νόμους 3899/2010, 4024/2011, 4046/2012, 4093/2012, 4475/2017 και 4635/2019. Με τις ΣΣΕ θεσπίζονται κατά κανόνα ευμενέστερoi όροι εργασίας σε σχέση με αυτούς που υπάρχουν στις ατομικές συμβάσεις εργασίας (αρχή της εύνοιας).Η ΣΣΕ ρυθμίζει κατά τρόπο γενικό, αφηρημένο και απρόσωπο τις εργασιακές σχέσεις. Οι διατάξεις της ΣΣΣ έχουν άμεση και αναγκαστική ισχύ.
Με τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (Σ.Σ.Ε.) οι οποίες συμφωνούνται εγγράφως μεταξύ, των συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων και εργοδοτών ή μεταξύ συνδικαλιστικής οργάνωσης εργαζομένων και εργοδότη, καθορίζονται οι όροι αμοιβής και εργασίας και οι μεταξύ των συμβαλλομένων αμοιβαίες υποχρεώσεις. Το περιεχόμενο των Σ.Σ.Ε. καθορίζεται έπειτα από διαπραγματεύσεις των συμβαλλόμενων μερών.Σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, τα μέρη δύνανται, υπό τους όρους του νόμου, να προσφύγουν στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (Ο.ΜΕ.Δ.) για υπηρεσίες μεσολάβησης/διαιτησίας.Σε περίπτωση έκδοσης Διαιτητικής Απόφασης (Δ.Α.) αυτή εξομοιώνεται και έχει την ίδια ισχύ με τις Σ.Σ.Ε.
Όροι ατομικών συμβάσεων εργασίας, που αποκλίνουν από τους κανονιστικούς όρους συλλογικών συμβάσεων εργασίας, είναι επικρατέστεροι, εφόσον παρέχουν μεγαλύτερη προστασία στους εργαζόμενους (αρχή της εύνοιας).Όροι εργασίας συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που είναι ευνοϊκότεροι για τους εργαζόμενους, υπερισχύουν των νόμων, εκτός αν πρόκειται για διατάξεις αναγκαστικού δικαίου με αμφιμερή ενέργεια.Ο κανόνας είναι ότι οι Σ.Σ.Ε. δεσμεύουν όλους τους εργαζόμενους και τους εργοδότες που είναι μέλη των συμβαλλομένων συνδικαλιστικών οργανώσεων (άρθρο 8 παρ. 3 του Ν. 1876/1990 – κανόνας δέσμευσης).Ο κανόνας της δέσμευσης των μελών είναι κανόνας δημόσιας τάξης και δεν μπορεί να ανατραπεί με αντίθετη ρύθμιση Σ.Σ.Ε.
Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις δεν έχουν τη δυνατότητα να περιορίσουν τον κύκλο των δεσμευόμενων από τη Σ.Σ.Ε. προσώπων, αποκλείοντας ορισμένα μέλη τους ή να τον διευρύνουν, ώστε με τη Σ.Σ.Ε. να δεσμεύονται τρίτα πρόσωπα μη μέλη τους (διότι είναι κρίσιμη η ιδιότητα του μέλους για να υπάρχουν οι έννομες συνέπειες).Αυτό σημαίνει ουσιαστικά ότι έστω και έμμεσα η δέσμευση από Σ.Σ.Ε. στηρίζεται στη βούληση των δεσμευόμενωνπροσώπων. Η δέσμευση είναι αυτόματη συνέπεια της ιδιότητας του μέλους.Για το λόγο αυτό, εργαζόμενοι και εργοδότες που έπαυσαν να είναι μέλη της οργάνωσης που υπέγραψε τη Σ.Σ.Ε. δεν δεσμεύονται από τις Σ.Σ.Ε. τις οποίες αυτή υπογράφει μετά την αποχώρηση ή τη διαγραφή τους.Συνεχίζει όμως να τους δεσμεύει η Σ.Σ.Ε., που υπέγραψε η συνδικαλιστική οργάνωση, τον καιρό που ήταν μέλη τους.
Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και εργοδότες που δεν δεσμεύονται από συλλογική σύμβαση εργασίας μπορούν να προσχωρήσουν από κοινού σε συλλογική σύμβαση εργασίας που αφορά την κατηγορία τους. Συνδικαλιστική οργάνωση εργαζομένων μπορεί να προσχωρήσει σε συλλογική σύμβαση εργασίας, από την οποία δεσμεύεται ήδη ο εργοδότης. Η προσχώρηση γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11 του Ν.1876/1990, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 56 του Ν. 4635/2019. Προσχώρηση σε επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας δεν είναι δυνατό να γίνει από εργοδότη ή συνδικαλιστική οργάνωση άλλης επιχείρησης.
Οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας αποτελούν βασικό εργαλείο προστασίας και ρύθμισης της εργασίας. Προσφέρουν σταθερότητα και σαφήνεια στις εργασιακές σχέσεις και αποτελούν σημείο αναφοράς για τον καθορισμό των νόμιμων και δίκαιων όρων απασχόλησης. Εάν χρειάζεστε εξειδικευμένες νομικές υπηρεσίες σχετικά με συλλογικές συμβάσεις εργασίας, εργασιακές διαφορές ή θέματα ατομικών συμβάσεων, μπορείτε να απευθυνθείτε στο γραφείο για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση και υποστήριξη.
